RecBeat vierde dit jaar zijn vijftiende editie en dat kristallen jubileum was een succes. De mooie Cais da Alfândega (Alfândegakaai) in het oude Recife liep elke nacht weer propvol. Het was niet té warm en het bleef droog. De klemtoon dit jaar lag wat meer op rock en stedelijke muziek uit Brazilië, maar er passeerde ook een coco-zanger: de 75-jarige Mestre Galo Preto. Voor mij was hij de revelatie van deze RecBeat: hij zingt traditionele coco, maar de oude man laat zich omringen door jongeren die zijn achterkleinkinderen hadden kunnen zijn. Tijdens zijn set haalde hij ook de rapper Zé Brown op het podium. En bovendien snijdt hij in zijn teksten actuele thema’s aan. In Homem Com Homem, Mulher Com Mulher bijvoorbeeld neemt hij het op voor homo’s en lesbiennes.
Een ander opmerkelijk concert was dat van de Mexicaanse Cabezas de Cera. Je hoort John Zorn die duelleert tegen Mexicaanse tradities. Zondermeer boeiend!
Er was dit jaar ook een Belgische groep op RecBeat: Madensuyu. Dat heeft alles te maken met de Europese editie van RecBeat die in juli plaats zal hebben. Het publiek van Recife was eerst verrast, maar ging al vlug uit de bol voor de Madensuyu-percussie&gitaar-trip.
De afsluiter van RecBeat 2010 was Original Olinda Style, een gelegenheidsformatie met de muzikanten van Banda Eddie en Orquestra Contemporânea de Olinda (met ondermeer Maciel Salú en Erasto Vasconcelos). Achttien muzikanten op het podium die de “hits” van Eddie en het Orquestra speelden. Het feest kon niet meer stuk! We tellen af naar RecBeat België!

Het is een traditie: het meest authentieke en volkse carnaval van Brazilië opent op vrijdagavond met een grote maracatu-parade. Vergeet de blote billen-commercie van Rio de Janeiro, muziekliefhebbers moeten met carnaval naar Recife, de hoofdstad van de Noordoostelijke deelstaat Pernambuco. Recife heeft overigens een historische band met Nederland: van 1630 tot 1654 was het de hoofdstad van Nederlands-Brazilië. Het was in die koloniale tijd dat de maracatus ontstonden. Toen zelfs Afrikaanse koningen als slaven op de suikerrietplantages terechtkwamen, organiseerden de andere slaven ceremonies ter ere van hen en dosten ze zich uit in Europese kleren. Maar niet alleen de kleren, ook de percussie-instrumenten hebben een Europees kantje. De alfaia bijvoorbeeld, de grote, draagbare basdrum die de maracatu typeert, die komt uit Portugal en hij wordt met sticks bespeeld, terwijl men in zwart Afrika meestal percussie met de handen speelt. En zo is ook maracatu een typisch Braziliaanse mix van Afrikaanse en Europese invloeden. Een heel indrukwekkende mix overigens: de percussie van de maracatugroepen op de openingsavond voel je tot in het diepste van je buik. En dan de prachtige kostuums “à la Luis Quinze”, zoals ze daar zeggen. Ze paraderen in naçãos, in naties, ook weer een overblijfsel uit de slaventijd, toen de zwarten zich volgens hun origine tot een bepaalde natie rekenden. Op de opening van carnaval dit jaar waren er liefst 14 naçãos, goed voor 700 percussionisten, plus evenveel dansers en danseressen! En als toemaatje nog een prachtig vuurwerk. Probeer je maar eens in te beelden wat voor een indrukwekkend én prachtig spektakel dit was!
Morgen begint het RecBeat festival, een van de 16 officiële podia tijdens dit carnaval multicultural. Er staat heel veel moois op de affiche: Lucas Santtana, CéU, Cidadão Instigado, Stela Campos, … Maar daarover heb ik het in mijn volgend verslag.

In de laatste aflevering van de documentaire serie Radio Mauritsstad heeft Zjakki Willems het over de huidige muziekscène in Recife en Pernambuco. Vijftien jaar na de mangue beat explosie is Recife nog altijd een van de meest boeiende muziekcentra van Brazilië. De tradities leven er nog echt, naast hedendaagse cross-overs met elektronica, rock en hiphop. Je hoort interviews met Nação Zumbi, Maciel Salú, Isaar, Siba, Renata Rosa, Lula Queiroga, Digital Groove, Silvério Pessoa, Gutie, Júlia Says, DJ Big, Catarina Dee Jah en João do Morro.

Elk jaar met carnaval komt al die muziek letterlijk op straat. Naast de vele frefofanfares en maracatugroepen die je overal tegen het lijf loopt, zijn er ook vijftien podia waar honderden concerten plaatsvinden. Een daarvan is het mangue podium, beter bekend als het RecBeat festival. In deze aflevering van Radio Mauritsstad hoor je liveopnamen van João do Morro en het Vitor Araujo Trio op RecBeat 2009.

Radio 6 Live, Radio Mauritsstad, woensdag 30 september 2009 van 22u02 tot 24u00.

De andere afleveringen:

- 9 september: Radio Mauritsstad 1 – De Modder – luister hier
- 16 september: Radio Mauritsstad 2 – Flowerstad – luister hier
- 23 september: Radio Mauritsstad 3 – Manguebits & beats – luister hier

Afl.4: Portret van een bijzonder musicus en componist uit Brazilië: Egberto Gismonti, met zijn concert uit 2007 dat hij gaf samen met het Metropole Orkest in het Muziekgebouw aan het IJ. Een concert geproduceerd door de NPS en mede mogelijk gemaakt door de Stimuleringsfonds Nederlandse Culturele Omroepproducties.

Componist, gitarist en pianist Egberto Gismonti is een van de belangrijkste vertegenwoordigers van zowel de hedendaagse geïmproviseerde áls gecomponeerde Braziliaanse muziek, waarin naast de diverse vormen van traditionele volksmuziek, ook de Europese invloeden van zijn Parijse leermeesters als Nadia Boulanger en Jean Barraqué tot uiting komen. Hij wisselt zijn werk als uitvoerend musicus, pianist en gitarist af met componeren voor enerzijds kamerorkestbezettingen en anderzijds symfonische bezettingen. Zijn composities voor solo, duo of trio vormen een leergang voor diverse generaties musici binnen en buiten het Latijns-Amerikaanse continent, zowel voor de jazz, fusion en volksmuziek als voor de klassieke muziek.

Radio 6 Live; In het teken van Brazilie, dinsdag 22 september om 22: 00 uur. Klik verder voor muziek van Gismonti uit zijn album “Solo” : de titels Selva Amazonica en Frevo

Luisteer naar Selva Amazonica

Luisteer naar Frevo

In Gismonti’s werk is het Noordoosten van Brazilië sterk aanwezig. In het Noordoosten liggen steden als Salvador de Bahia, Recife en Fortaleza. Juist in deze regio vind je de sertâo, een droog en woestijnachtig gebied, misschien wel het armste gebied van Brazilië. Ondanks de armoede is het gebied rijk aan muzikale tradities. In de loop van de tijd hebben de van oorsprong Europese muziekvormen zich gemengd met de plaatselijke stijlen. Zo wordt bijvoorbeeld de accordeon bespeeld in genres als de forro, xote mazurka, baiaos en frevo. Het bijzondere van Gismonti is dat hij ingrediënten gebruikt uit verschillende stijlen die hij samensmelt tot zijn eigen nieuwe muziek. Deze muziek is bijna niet te classificeren. Een goed voorbeeld hiervan is zijn LP “Dança das Cabeças” die in 1976 in Europa uitkwam. In Engeland werd deze LP geprezen als het beste popalbum van het jaar, in de Verenigde Staten als de beste LP op het gebied van de volksmuziek en in Duitsland als een meesterwerk in de hedendaagse klassieke muziek. Dit typeert de veelzijdigheid van deze componist en musicus.

In de documentaireserie Radio Mauritsstad focust programmmaker Zjakki Willems op Recife. Dat was ooit de hoofdstad van Nederlands-Brazilië en heette toen Mauritsstad. Nu is het de miljoenenhoofdstad van Pernambuco en een van de meest boeiende muzieksteden van Brazilië. Het was in Recife dat midden jaren ‘90 de mangue beat ontstond, de derde grote Braziliaanse muziekstroming, na de bossa nova van eind jaren 50 en de Tropicália van eind jaren 60. Recife en Pernambuco hebben een uitermate creatief muziekleven. Je treft er een breed muzikaal palet aan, van de meest traditionele ritmes tot de hipste hedendaagse beats. Woensdag 23 september staat deze mangue beat centraal in de derde aflevering van documentaireserie Radio Mauritsstad.

Voor de serie Radio Mauritsstad put Zjakki Willems uit meer dan 70 interviews met al wie naam heeft in de Pernambucaanse muziekscène. Het thema vandaag is de mangue beat. Je hoort interviews met Chico Science, Fabio Massari, Dr. Mabuse, Mestre Ambrósio, Fred Zero Quatro, Chão e Chinelo, Sheik Tosado, Nação Zumbi, Zé da Flauta, DJ Dolores, Alexandre Alencar, Mestre Ambrósio, Erivan, Spider, Comadre Florzinha, Cordel do Fogo Encantado en Gutie.

In het tweede uur zijn er liveopnamen van RecBeat 2009, een festival dat elk jaar met carnaval plaats heeft in Recife en dat op Braziliaanse en Latijns-Amerikaanse muziek focust. Op het programma: DJ Dolores. Die is ook bij ons geen onbekende: hij won een BBC World Music Award en hij speelde op belangrijke festivals als de Music Meeting, Sfinks, Dranouter, Roskilde en Womad. Tot vorig jaar zaten de rabecaspeler Maciel Salú en de zangeres Isaar in zijn live-band Aparelhagem. Maar in zijn nieuwe groep is er geen rabeca meer en is Isaar vervangen door Jr. Black, een zwarte zanger uit Olinda, met een soulvol, Afro-Amerikaans stemgeluid. Op RecBeat had DJ Dolores ook sterke blazers en een danseres bij, die een soort Indische choreografie deed. Prachtig allemaal!

Radio 6 Live, Radio Mauritsstad, woensdag 23 september 2009 van 22u02 tot 24u00

De andere afleveringen:

- 9 september: Radio Mauritsstad 1 – De Modder – luister hier
- 26 september: Radio Mauritsstad 2 – Flowerstad – luister hier
- 30 september: Radio Mauritsstad 4 – Caos! – luister hier

Braziliaanse bands toeren steeds vaker door Europa en op onze hippe dansvloeren hoor je almaar meer Braziliaanse beats. Dit jaar was Brazilië sterk vertegenwoordigd op de Music Meeting. Voor 2010 wordt in Gent een Europese editie gepland van het toonaangevende RecBeat festival. En in 2011 zal Brazilië het Europalialand zijn. Hoeft het nog gezegd dat Braziliaanse muziek in opmars is? Radio 6 maakt van september zelfs een Braziliëmaand!

Zjakki Willems volgt sinds lang de Braziliaanse muziek. In  februari ging hij voor de NPS naar het RecBeat festival in Recife, de hoofdstad van de Noordoostelijke deelstaat Pernambuco, de muzikaal meest boeiende regio van Brazilië. Hij maakte tientallen interviews met muzikanten uit Pernambuco: van een candomblégroep tot een elektronica wizzard, van een mestre da rabeca tot een hardcore rockband. In de documentaire serie Radio Mauritsstad schetst hij de muziekgeschiedenis van Recife en Pernambuco.

In de tweede aflevering op woensdag 16 september ligt de focus op de flower power van Recife, de pré-mangue beat generatie uit de jaren 70, met interviews met Lula Côrtes, Alceu Valença, Zé da Flauta en Naná Vasconcelos.

En er zijn ook liveopnamen van Junio Barreto en Eddie op RecBeat 2009.
Junio Barreto komt uit Caruaru, diep in het binnenland van Pernambuco. Hij heeft in Recife gewoond, maar is nu een gerespecteerde naam in de São Paulo scène.
En de Banda Eddie is van Olinda. Ze bestaan al heel lang, ze waren erbij sinds het begin van de mangue beat.

Radio 6 Live, Radio Mauritsstad, woensdag 16 september 2009 van 22u02 tot 24u00

De andere afleveringen:

- 9 september: Radio Mauritsstad 1 – De modder – luister hier
– 23 september: Radio Mauritsstad 3 – Manguebits & beats – luister hier
– 30 september: Radio Mauritsstad 4 – Caos! – luister hier

September is Braziliëmaand bij Radio 6. De Belgische radiomaker en muziekjournalist Zjakki Willems volgt al 15 jaar de Braziliaanse muziek en hij is kind aan huis bij heel wat Braziliaanse muzikanten. In februari ging hij voor de NPS naar het RecBeat festival in Recife en maakte er opnamen.
In de documentaire serie Radio Mauritsstad schetst Zjakki Willems  de geschiedenis van de muziek van Recife en Pernambuco. Hij put daarvoor uit ruim 70 interviews met muzikanten en andere mensen uit de Pernambucaanse muziekscène.

In dit eerste deel gaat het over de diepste tradities: Mauritsstad als hoofdstad van Nederlands Brazilië, coco, maracatu, de naçãos, forró, candomblé, frevo, baião, de cangaço, de repentistas, de bandas de pífano, de mestres … Met interviews met Dona Cila, Jackson do Pandeiro, Roberto Ploeg, Mestre Salustiano, Digital Groove, Silvério Pessoa, Zé da Flauta, Carlos Trevi, Bongar, Jacinto Silva, Alceu Valença, Luiz Gonzaga, Flávio Bezerra de Andrade, Tarcísio Resende, Chão e Chinelo, Carlos Malta en SpokFrevo Orquestra.

Je hoort ook nog liveopnamen van Cordel do Fogo Encantado op het RecBeat festival 2009. Cordel do Fogo Encantado baseert zich op de Pernambucaanse volksliteratuur, de literatura de cordel, maar de groep speelt tegelijk zeer hedendaagse rock.

Radio 6 Live, Radio Mauritsstad, woensdag 9 september 2009 van 22u02 tot 24u00

De andere afleveringen:

- 16 september: Radio Mauritsstad 2 – Flowerstad – luister hier
– 23 september: Radio Mauritsstad 3 – Manguebits & beats – luister hier
– 30 september: Radio Mauritsstad 4 – Caos! – luister hier