Brazilie

Da lama ao caos!

Da lama ao caos! Van de modder naar de chaos! Met die kreet ploften Chico Science & Nação Zumbi in 1994 Recife op de muziekkaart van Brazilië. Eind jaren 50 was er de bossa nova geweest en tien jaar later de tropicália, maar sindsdien leek het wel of de Braziliaanse muziek was blijven stilstaan. Niemand had toen durven vermoeden dat de volgende muzikale revolutie uit het verpauperde Recife zou komen.

Chico Science & Nação Zumbi: Rios, Pontes e Overdrives uit de cd Da Lama ao Caos: rios_pontes__overdrives

 In de seventies hadden Lula Côrtes, Alceu Valença, Zé da Flauta en een paar anderen er hun lokale psychedelica gecreëerd, maar dat was een marginaal gebeuren. Begin jaren 90 was er niets meer in Recife: geen instrumenten, geen opnamestudio’s, geen concertzalen, niets… tenzij een enorme rijkdom aan traditionele ritmes en muziekstijlen. Het is de verdienste geweest van Chico Science om die levende tradities een powershot te geven en ze recht in het digitale tijdperk te katapulteren. Chico had in Peixinhos gewoond, een zware favela tussen Recife en Olinda. Hij kende de maracatu van op straat, de grote percussiegroepen die vooral met carnaval door Recife en Olinda trekken. Maar Chico was ook een fan van soul en rock en voor hem was het doodnormaal om al die muziekstijlen te mengen, niet op een artificiële manier zoals al te vaak gebeurt, nee, gewoon omdat hij het zo aanvoelde. Dat werd het startschot voor de mangue beat. “Mangue” betekent mangrove in het Braziliaans. In Recife zijn de mangroves vaak ook favelas: vuil, gevaarlijk en straatarm, maar tegelijk rijk én als ecosysteem én als reservoir van spontane volkscultuur. Chico en zijn vrienden waren ook veel met internet bezig en ze gebruikten dat nieuwe medium als vehikel om hun muziek te verspreiden. Daarom noemden ze die “mangue bit”, zoals in bits en bytes, maar een journalist had het fout begrepen en maakte er “mangue beat” van… Het werd de naam van de belangrijkste artistieke “beweging” van Brazilië sinds de tropicália, met niet alleen muziek, maar ook plastische kunsten, literatuur, film en zelfs mode. Het gemeenschappelijke kenmerk van al die kunstenaars was dat ze vertrokken van de rijke culturele tradities van de Nordeste én tegelijk stevig hun blik op de toekomst richtten. Ondertussen is de mangue beat al ver over zijn hoogtepunt heen, maar het heeft van Recife een van de belangrijkste muziekmetropolen van Brazilië gemaakt, naast Rio de Janeiro, Salvador da Bahia en São Paulo.

(Zjakki Willems)

tags: chicoscience, mangue beat, Recbeat, recife