Brazilie

Muziek vanuit het Braziliaanse Venetië

Mauritsstad chegamos! Mauritsstad, hier zijn we!
Niet veel mensen weten het, maar van 1630 tot 1654 had de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden ook een kolonie in het Noord-Oosten van Brazilië. Nieuw-Holland heette het gebied en Mauritsstad was de hoofdstad. Inmiddels is die stad, herdoopt tot Recife, uitgegroeid een metropool met drie miljoen inwoners en hoofdstad van de Braziliaanse deelstaat Pernambuco.

In Recife is men zich nog altijd bewust van dat Nederlandse verleden. In 2005 heeft de crème de la crème van de lokale muziekscène zelfs een cd gemaakt die ernaar verwees: Mauritsstadt Dub, jawel, Mauritsstadt met dt – kleine verwarring met het Duits allicht… Soit, op Mauritsstadt Dub vind je artiesten als Naná Vasconcelos, Mestre Salustiano, DJ Dolores en Fred 04. Hier een fragment uit die plaat, Forro de Aliana van Mestre Salustiano bewerkt door Mamelo Sound System, waarin je goed kunt horen hoe men in Recife met tradities omgaat: forro-de-aliana 

Namens de NPS doet Zjakki Willems verslag van het jaarlijkse RecBeat Festival dat deze maand plaatsvindt. In de maand september van dit jaar zijn in de Radio 6-programma’s In Concert Passaat en Beyond documentaires te beluisteren over de muziekscene in Recife.

 

Lees verder voor meer.

Recife wordt soms ook het Braziliaanse Venetië genoemd, vanwege van de vele waterwegen, maar dat is een toch wat te lyrische omschrijving voor die drukke grootstad. “Rios, pontes e overdrives” is een juistere typering, want stromen (rios), bruggen (pontes) en viaducten (overdrives) vind je overal in Recife. Rios, Pontes e Overdrives is een trouwens een song van Chico Science & Nação Zumbi, die in 1994 met hun cd Da Lama ao Caos Recife op de wereldkaart van de muziek hebben gezet.

Da lama ao caos, van de modder naar de chaos… het zegt alles over de muziekstroming die toen in Recife losbarstte. Lama is niet alleen de modder, de roots dus, maar ook de ondergrond van de favelas, de arme (en gevaarlijke) buurten van Recife. De favelas zijn bijna allemaal aan de rand van de zee gebouwd, aan de mangroves, mangues in het Braziliaans. Vandaar dat de nieuwe muziekstroming spoedig de naam “mangue beat” kreeg opgeplakt. Maar daar kom ik een volgende keer op terug, nu gaat het over Mauritsstad.

In het huidige Recife vind je nog heel wat sporen uit die Nederlandse tijd. De meest bekende zijn het Fort Oranje op het nabijgelegen eiland Itamaracá en het Fort Do Brum, zo genoemd naar de Nederlandse officier De Bruyn. Gedurende die Nederlandse periode kende Mauritsstad een nooit
geziene culturele bloei. Het was toen een van de meest kosmopolitische steden ter wereld, met ook een grote Joodse gemeenschap.

In 1654 heroverden de Portugezen de stad en noemden ze Recife, omwille van de riffen (arrecifes) voor de kust. De suikerriethandel bloeide nog een tijdje en Recife werd de hoofdstad van Pernambuco, maar in de 20ste eeuw was het een arme stad geworden. De hele Nordeste (het Noordoosten van Brazilië met de staten Alagoas, Bahia, Ceará, Maranhão, Paraíba, Piauí en Pernambuco) was straatarm. Er kwam een grote migratie op gang naar het rijkere zuiden (São Paulo, Rio de Janeiro). Maar op cultureel vlak is die armoede achteraf een bonus gebleken, want daardoor zijn de tradities blijven leven. Nergens in Brazilië zijn er zoveel ritmes en muziekstijlen als in Pernambuco en de Nordeste. En toen in 1994 een groepje jongeren in Recife hun oren op de wereld richtten, konden ze putten uit een goudmijn aan lokale muziek.

(Zjakki Willems)

tags: Brazilie, Chico Science, Mamelo Sound System, Mestre Salustiano, Recbeat, recife