Orkestra Rumpilezz
De grootste verrassing van de Virada 2011 is Orkestra Rumpilezz. Deze bigband uit Bahia heeft in ieder geval mij overrompeld. Een paar dagen na de Virada op dinsdagmiddag 20 april is de oprichter en bandleider van de bigband, Letieres Leite een informeel gesprek (bate papo) aangegaan in Casa do Núcleo. Deze nieuwe ruimte, opgezet door Benjamin Taubkin (die ik helaas ben misgelopen) is een soort verzamelplek voor muzikanten en liefhebbers die zich willen verdiepen in Braziliaanse muziek. Een aanrader voor iedereen die naar São Paulo gaat.
Oostenrijk
Letieres Leite introduceert zichzelf voor zo’n 20 belangstellenden die rondom hem in de huiskamer zitten. Hij vertelt ons over
27 april 2011
door: redactie
In Nederland gaat de zon weer lekker laat onder. In Brazilie daarentegen is het al donker om 18:00. Nadat we uitgerust en wel weer terug naar de Virada gaan, ziet alles er anders uit onder de felle zon. Er zijn minder mensen op de been en de straten zijn schoongemaakt. Nog steeds is alles afgezet om het verkeer buiten de Virada te houden. Er is nu ook minder luchtvervuiling.
Sao Paulo, foto: CC
Paulo Miklos e Quinteto em Branco e Preto, foto: CC
12:00 Palco República
We zijn terug bij waar we een paar uur eerder zijn geëindigd. Vandaag presenteert dit podium geen soul, maar samba. Te beginnen met Paulo Miklos e Quinteto em Branco e Preto. De combinatie Paulo Miklos en samba is een
19 april 2011
door: redactie
Stel je het North Sea Jazz Festival voor, maar dan 5 x zo groot, verspreid over de hele randstad en gepropt in 24 uur! Onmogelijk dus om een strak schema te volgen en de optredens van begin tot het einde te zien, ook al zit er voldoende tijd tussen. Om dit te illustreren lijkt het mij het beste om een spoorboekje te maken van wat we (Magda Pucci en ik) gezien hebben.
18:30 Palco Julio Prestes
Het optreden van Rita Lee (1947), de Koningin van de Rock, is al een half uur geleden begonnen en het is stampend druk. Toch lukt het om ons door de mensenmassa te wurmen en bij het podium te komen, zodat ik een foto kan maken. Magda heeft nog geen backstage bandje dus ze wacht even in de meute.
Rita Lee en Michael Jackson, foto: CC
Wanneer ik frontstage sta om foto’s te nemen, verschijnt Michael Jackson opeens! Rita Lee schijnt een groot fan te zijn van Michael en heeft hem tot leven geroepen. De grand lady heeft er alles voor over om te kunnen dansen zoals hij. De imitator die Nikki Goulart heet, lijkt 100%.
Terwijl ze haar eigen repertoire hervat met vooral oude hits uit de periode na de Mutantes, die het publiek uit volle borst meezingt,
18 april 2011
door: redactie
Moacir Santos
Althans niet in levende lijve…
Jonge jazzmuzikanten uit SP hebben in 2005 de muziek van Moacir Santos herontdekt en brengen haar terug naar de Brazilianen en verder, de wijde wereld in. Vanavond speelt deze big band oftewel Projeto Coisa Fina om 22:30 op de Virada. Gisteren had ik een gesprek met één van de oprichters, saxofonist Daniel Nogueiro.
Moacir Santos (1926-2006)
Zijn muziek is bekender dan zijn naam, het lied Nanã indachtig, dat door meer dan 100 artiesten waaronder Sergio Mendes, Eumir Deodato en Céu (zie onderaan de video) gecovered is.
De Afro-Braziliaan Santos komt uit Pernambuco en
16 april 2011
door: redactie
Edificio Sampaio Moreira
Het is niet alleen vanwege de Virada Cultural dat ik hier in Sao Paulo ben, maar ook om mijn vrienden weer te zien. Eén van hen is de gitarist Edgard Scandurra. Dit jaar heeft hij geen optreden op de Virada, want hij vertrekt binnenkort naar Mali waar hij samen met Arnaldo Antunes en Toumani Diabate opnames gaat maken.
Marina Lima
Van de week ben ik overdag gaan stappen met Edgard en zijn we onder meer
14 april 2011
door: redactie
Nog 5 dagen en de Virada Cultural gaat van start. De website van de Virada wordt druk bezocht en op twitter hebben zich 14,460 volgers aangesloten. Eén van die volgers is de zeer geliefde MPB, jazz, funk en soulzanger Ed Motta, neefje van de legendarische Tim Maia.
Zijn tweet is natuurlijk meteen geretweet door de Virada.
A @virada desse ano está absurdamente deep! Recomendo Brian Auger, Edgar Winter e o baritonista Ronnie Cuber. Eu vou e levo os Lps deles!
Ed Motta tipt hier dus een aantal musici en het lijkt mij leuk om te kijken wie dat zijn in een notendop.
Brian Auger
Deze toetsenist uit Engeland is een oude rot in het vak en
12 april 2011
door: redactie
Op 16 april om 18 uur in São Paulo begint een culturele marathon met meer dan duizend attracties waaronder veel muziek, theater, dans en film. Hij eindigt 24 uur later op 17 april om 18 uur.
Het is niet voor het eerst dat ik naar dit monstrueuze festival ga. De eerste keer was in 2009, dat kun je hier teruglezen. Nu met een ander doel. In oktober dit jaar komt er namelijk een Brazilië-festival in Amsterdam op verschillende podia. Met niet alleen muziek, maar ook andere disciplines. Op de Virada wil ik naar optredens gaan die een link hebben met Radio 6 en het Brasil Festival Amsterdam. Er is voor de liefhebbers een site aangemaakt waar in de loop van de tijd artikelen en voorbeschouwingen op zullen verschijnen.
Virada Cultural
Even terug naar São Paulo en de Virada Cultural. Het is een kwestie van goed inplannen want de Virada, met nationale en internationale acts, is verspreid over de hele stad. Er kunnen dus tientallen kilometers tussen de verschillende podia liggen. De stad is voor de gelegenheid autoluw en er is gelukkig een goed functionerend metronetwerk. De verschillende podia zijn thematisch ingedeeld, ik zal de belangrijkste aanstippen.
Podium Barão de Limeira
Muziek en ritmes uit het noordoosten van Brazilie zoals
8 april 2011
door: redactie
RecBeat vierde dit jaar zijn vijftiende editie en dat kristallen jubileum was een succes. De mooie Cais da Alfândega (Alfândegakaai) in het oude Recife liep elke nacht weer propvol. Het was niet té warm en het bleef droog. De klemtoon dit jaar lag wat meer op rock en stedelijke muziek uit Brazilië, maar er passeerde ook een coco-zanger: de 75-jarige Mestre Galo Preto. Voor mij was hij de revelatie van deze RecBeat: hij zingt traditionele coco, maar de oude man laat zich omringen door jongeren die zijn achterkleinkinderen hadden kunnen zijn. Tijdens zijn set haalde hij ook de rapper Zé Brown op het podium. En bovendien snijdt hij in zijn teksten actuele thema’s aan. In Homem Com Homem, Mulher Com Mulher bijvoorbeeld neemt hij het op voor homo’s en lesbiennes.
Een ander opmerkelijk concert was dat van de Mexicaanse Cabezas de Cera. Je hoort John Zorn die duelleert tegen Mexicaanse tradities. Zondermeer boeiend!
Er was dit jaar ook een Belgische groep op RecBeat: Madensuyu. Het publiek van Recife was eerst verrast, maar ging al vlug uit de bol voor de Madensuyu-percussie&gitaar-trip.
De afsluiter van RecBeat 2010 was Original Olinda Style, een gelegenheidsformatie met de muzikanten van Banda Eddie en Orquestra Contemporânea de Olinda (met ondermeer Maciel Salú en Erasto Vasconcelos). Achttien muzikanten op het podium die de “hits” van Eddie en het Orquestra speelden. Het feest kon niet meer stuk!
17 februari 2010
door: Zjakki Willems
Er zijn twee soorten maracatu in Pernambuco: de maracatu nação, de stedelijke maracatu met de zware alfaia-drums; en de maracatu rural, de rurale maracatu van het platteland. Er is geen historisch verband tussen beide. De twee soorten worden soms ook met hun ritme benoemd: maracatu rural is maracatu de baque solto, letterlijk “maracatu van het losse ritme”; en maracatu nação is maracatu de baque virado, letterlijk “maracatu van het omkerende ritme”. In tegenstelling tot de maracatu nação ligt de oorsprong van de maracatu rural niet bij de zwarte slaven, maar is het een mix van blank, zwart en Indiaans. Maracatu rural begon bij de Caboclos. Toen Indiaanse vrouwen kinderen kregen met Europeanen, werden die door de Indiaanse stammen verstoren. Zo ontstond in feite een nieuwe stam: de Caboclos. Deze vaderloze en stamloze half-indianen vormden de basis voor een nieuwe culturele identiteit: een mix van religies, gevoelens, culturen, muziek en nog veel meer. De koperblazers komen van de Europese brassbands, de geïmproviseerde poëzie is Portugees, de religiositeit en de kostuums zijn Indiaans, de percussie heeft Afrikaanse en Indiaanse invloeden.
Tijdens het carnaval multicultural do Recife zie je veel maracatus rural passeren, maar dé hoogmis heeft op maandag plaats in het stadje Nazaré da Mata, 60 kilometer ten noordwesten van Recife. Nazaré da Mata ligt midden in de suikerrietplantages en de meeste leden van de maracatus rural daar zijn suikerrietkappers. Het gaat er hevig en intens aan toe. Sommige Caboclos gieten zich vol cachaça (suikerrietalcohol) en roken maconha (lokale wiet). Enkele hebben zelfs een zaadje van de opwekkende jurema-boom in hun arm geplant. Ze dragen loodzware koebellen en prachtige kostuums en ze dansen als in een trance. Je voelt de spanning in de lucht hangen, het is een onvergetelijk en prachtig spektakel.
16 februari 2010
door: Zjakki Willems
Het is een traditie: het meest authentieke en volkse carnaval van Brazilië opent op vrijdagavond met een grote maracatu-parade. Vergeet de blote billen-commercie van Rio de Janeiro, muziekliefhebbers moeten met carnaval naar Recife, de hoofdstad van de Noordoostelijke deelstaat Pernambuco. Recife heeft overigens een historische band met Nederland: van 1630 tot 1654 was het de hoofdstad van Nederlands-Brazilië. Het was in die koloniale tijd dat de maracatus ontstonden. Toen zelfs Afrikaanse koningen als slaven op de suikerrietplantages terechtkwamen, organiseerden de andere slaven ceremonies ter ere van hen en dosten ze zich uit in Europese kleren. Maar niet alleen de kleren, ook de percussie-instrumenten hebben een Europees kantje. De alfaia bijvoorbeeld, de grote, draagbare basdrum die de maracatu typeert, die komt uit Portugal en hij wordt met sticks bespeeld, terwijl men in zwart Afrika meestal percussie met de handen speelt. En zo is ook maracatu een typisch Braziliaanse mix van Afrikaanse en Europese invloeden. Een heel indrukwekkende mix overigens: de percussie van de maracatugroepen op de openingsavond voel je tot in het diepste van je buik. En dan de prachtige kostuums “à la Luis Quinze”, zoals ze daar zeggen. Ze paraderen in naçãos, in naties, ook weer een overblijfsel uit de slaventijd, toen de zwarten zich volgens hun origine tot een bepaalde natie rekenden. Op de opening van carnaval dit jaar waren er liefst 14 naçãos, goed voor 700 percussionisten, plus evenveel dansers en danseressen! En als toemaatje nog een prachtig vuurwerk. Probeer je maar eens in te beelden wat voor een indrukwekkend én prachtig spektakel dit was!
Morgen begint het RecBeat festival, een van de 16 officiële podia tijdens dit carnaval multicultural. Er staat heel veel moois op de affiche: Lucas Santtana, CéU, Cidadão Instigado, Stela Campos, … Maar daarover heb ik het in mijn volgend verslag.
13 februari 2010
door: Zjakki Willems
.jpg?width=60)
